Phân tích xét nghiệm sinh hóa gan

I. Chức năng của gan

- Tạo mật: 1 lít/ngày, giúp nhũ tương hóa lipid;

- Chuyển hóa glucid: tổng hợp và phân ly glycogen;

- Chuyển hóa lipid: tổng hợp phospholipid và acid béo tự do;

- Chuyển hóa protid: Nhờ 2 transaminase hoạt động mạnh là AST, ALT. Tổng hợp toàn bộ albumin; phần lớn globulin, ngoài ra còn có prothrombin, fibrinogen, ferritin. 

- Khử độc: NH4, ancol, kháng sinh, thuốc ngủ...

II. Xét nghiệm sinh hóa gan

1. Tổn thương tế bào gan

- ALT: chủ yếu ở gan (80% trong huyết tương);

- AST: 

+ Có ở gan (80% trong ty thể, do đó tăng cao trong tổn thương gan nặng, kéo dài;

+ Cơ, thận, não, tụy, phổi, bạch cầu, hồng cầu;

- AST/ALT: bình thường khoảng 0.8 đến < 1.

2. Tổn thương ứ mật

- ALP (Alkaline phosphatase): enzyme loại bỏ nhóm phosphate của một số chất, có mặt ở gan, xương, nhau thai. Ở gan, ALP được tổng hợp bởi tế bào gan và tế bào lót ống mật nhỏ trong gan.

- GGT (gamma-glutamyl transpeptidase): có 2 vai trò chính (1) xác định nguồn gốc tăng ALP là do bệnh lý gan mật; (2) gợi ý viêm gan rượu cấp khi tăng cao kèm tăng AST với AST/ALT > 2.

3. Tiết và thải độc

3.1. Bilirubin

- Tăng bilirubin TT < 20%: chủ yếu tăng bilirubin GT;

- Tăng bilirubin TT > 50%: chủ yếu tăng bilirubin TT;

- Tăng hỗn hợp: bilirubin TT từ 20 đến 50%.

3.2. Ammonia

- Chu trình Ure trong gan chuyển ammonia (NH3) thành ammonium (NH4+).

4. Chức năng gan

- Albumin: do thời gian bán hủy dài nên giảm thường gặp trong bệnh gan mạn nặng, hoặc một số tình trạng khác như hội chứng thận hư, suy dinh dưỡng;

- Prothrombin time/INR: đánh giá các yếu tố đông máu ngoại sinh do gan tổng hợp. Kéo dài PT có thể do: (1) giảm tổng hợp; (2) giảm cung cấp hoặc giảm hấp thu vitamin K. Là một yếu tố trong suy gan cấp và mạn.

* Tổn thương tế bào gan và ứ mật:

Tính: R = (ALT/giới hạn trên ALT) : (ALP/giới hạn trên ALP)

Nếu: R >= 5: tổn thương tế bào gan; R <= 2: ứ mật; R thuộc (2; 5): hỗn hợp.

BS. Châu Khánh

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. TS. BSCKII. Trần Thị Khánh Tường (2018). Phân tích xét nghiệm sinh hóa gan và các dấu ấn virus viêm gan. NXB Đại học Huế.