PCE - Parasite clearance estimator (K, slope half-life, PCx)

MỘT SỐ KHÁI NIỆM CẦN NẮM

1. Diễn tiến làm sạch ký sinh trùng trong giai đoạn đầu:

"Lag phase - First order process - Tail"

Lag phase: có thể do age distribution của quần thể KST. Ban đầu tại thời điểm dùng thuốc, nếu có nhiều KSTSR thể phân liệt (schizont), vài giờ sau đó, thể phân liệt này vỡ và các mảnh trùng lại xâm nhập vào hồng cầu mới, dẫn đến mật độ KST chưa giảm ngay (hoặc tăng) sau khi dùng thuốc.

Mật độ KST tại thời điểm t trong First order process: Pt=P0 exp(-K×t)

Thường có mối liên quan tuyến tính.

P0: initial parasitemia; K: clearance rate constant: t: time point.

Tail: parasitemia remains close to detection limit and does not increase over a number of time-points. Tails are not observed in all profiles.

2. Clearance rate constant (Hằng số "tỷ suất" làm sạch ký sinh trùng): K.

3. Slope half life (T1/2): khoảng thời gian để mật độ KST giảm đi một nửa (in first order process), đây là chỉ số cố định, được xác định sau khi loại bỏ lag phase và tail. Do đó, không phụ thuộc vào mật độ ban đầu.

T1/2 = loge(2) /K = 0.692/K

K càng lớn, T1/2 càng ngắn, thuốc càng làm sạch KST nhanh.

4. PCx: khoảng thời gian cần thiết để mật độ KST giảm x% mật độ KST ban đầu, được tính toán dựa vào Mô hình tuyến tính.

5. Detection limit:

- Counting per 200 WBC: 40/microL;

- Counting per 500 WBC: 16/microL.

6. Outliers: not biologically possible; or not highly likely in an individual.

MỘT SỐ LƯU Ý KHI NHẬP LIỆU

- Để tính clearance rate constant (K), mỗi bệnh nhân phải có ít nhất 3 lần mật độ KST dương tính;

- Trong 24 giờ đầu, để tính được lag phase, khoảng cách giữa 2 lần lấy mẫu không quá 14h;

- Dữ liệu được lưu dưới dạng ".csv";

- Có thể nhập số liệu các ngày của bệnh nhân không theo thứ tự, file sẽ tự sắp xếp của từng bệnh nhân.

QUÁ TRÌNH XỬ LÝ SỐ LIỆU

Data cleaning (thuật toán)

- Remove recurrence data;

- Remove trailing zeros: only accept the first zero;

- Remove tails: repeated parasitaemias below 100/microL;

- Replace first 0 with detection limit;

- Remove extreme values: <0 and/or >0.3*10^6;

- Remove outliers: second last parasitemias is <200; and the last is more than three times the second; and the last is more than 100.

How to detect lag phase???

*Xem thêm tài liệu*

BS. Châu Khánh

 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Methodology for the WWARN Parasite Clearance Estimator;

2. WHO application user guide 6-18.

3. File nhập liệu: "Form mẫu PC half-life.xlsm;

4. Công cụ giám sát hiệu lực thuốc sốt rét: https://cvkhanh01.blogspot.com/2021/11/phan-tich-ket-qua-thu-nghiem-lam-sang.html.